Epilepsi, en yaygın nörolojik hastalıklardan biridir ve hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Epilepsi belirtilerinin erken fark edilmesi ve nöbet türlerinin tanınması, hem günlük yaşamın daha iyi yönetilmesini hem de uzun vadeli komplikasyonların önlenmesini sağlar.
Epilepsinin belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle erken uyarı işaretlerini bilmek hem hastalar hem de yakınları için hayati önem taşır.
Belirtilerin farkında olmak, hastanın nöbetleri önceden tahmin etmesine, güvenli bir yere geçmesine ve tıbbi yardım almasına imkân verir. Erken teşhis, tedaviyi kolaylaştırır ve fiziksel/psikolojik zararı önler.
Epilepsi belirtileri fiziksel, duyusal ve psikolojik olabilir; şiddeti ve süresi değişkenlik gösterir.
Fiziksel Belirtiler
Nöbet sırasında vücutta çeşitli değişiklikler olabilir:
-
Kas kasılmaları: Ellerde, ayaklarda veya yüzde istemsiz kasılmalar.
-
Ani düşmeler: Denge veya bilinç kaybı sonucu.
-
Şiddetli sarsılmalar: Jeneralize nöbetlerde tüm vücut titrer.
-
Nefes değişiklikleri: Kısa süreli nefes darlığı veya durması.
-
Uyuşma/karıncalanma: Özellikle parmak uçlarında hissedilir, fokal nöbetlerde sık görülür.
Duyusal Belirtiler
Bazı hastalarda nöbetler duyularda değişikliklerle kendini gösterir:
-
Koku, tat veya ses değişiklikleri: Garip kokular, tatlar veya ani ses algıları.
-
Bilinç değişiklikleri: Zaman/mekan algısının kaybolması, geçici hafıza boşlukları.
-
Görsel veya işitsel halüsinasyonlar: Gerçekte olmayan ışıklar veya sesler duyma.
Psikolojik Belirtiler
Epilepsi ruhsal durumu da etkileyebilir:
-
Duygu dalgalanmaları: Kaygı, depresyon, sinirlilik.
-
Hafıza ve odaklanma sorunları: Okul veya iş performansını etkileyebilir.
-
Uyku bozuklukları: Uykusuzluk, aşırı uyuma veya sık uyanma.
Nöbet Öncesi Uyarı Belirtileri (Aura)
Bazı hastalar, nöbetten saniyeler ya da dakikalar önce aura adı verilen belirtileri hisseder. Bunları fark etmek, güvenli bir yere geçmek ve çevreyi uyarmak açısından önemlidir:
-
Ani korku veya kaygı hissi
-
Garip koku veya tat algısı
-
Kısa süreli baş dönmesi veya kafa karışıklığı
-
Görme/duyma değişiklikleri (ışık lekeleri, olmayan sesler)
-
Hareket koordinasyonunda zayıflık, uzuvlarda ağırlık hissi
Sonuç
Epilepsi belirtilerini tanımak, hem hastalar hem de yakınları için çok önemlidir. Erken teşhis ve uygun tedavi, nöbetleri önlemede ve daha güvenli, sağlıklı bir yaşam sürdürmede temel rol oynar.
Kaynaklar:
https://www.epilepsy.com/
https://epilepsysociety.org.uk/
UpToDate 2025 / Epilepsia
Adams and Victor’s Principles of Neurology, 12. baskı, Bölüm 15
Aminoff’s Neurology and General Medicine, Nöbetler ve Genel Tıbbi Bozukluklar