زولنا^®

نام ژنریک: زولدرونیک اسید

شکل دارویی: محلول غلیظ قابل تزریق حاوی 4 میلی‌گرم زولدرونیک اسید در 5 میلی‌لیتر

دسته دارویی: مشتقات بیس‌فسفونات

 زولنا^®

زولنا^® (زولدرونیک ­اسید) یک دارو از دسته­ بیس­فسفونات­‌ها است که برای درمان بیماری‌های مرتبط با استخوان کاربرد دارد. این دارو باز­جذب استخوان به واسطه سلول‌­های استئوکلاست یا پیش‌سازهای آن را مهار کرده و موجب کاهش تخریب سلول­‌های استخوانی، کاهش سطح کلسیم و فسفر خون و همچنین افزایش حذف آن­‌ها از گردش خون می­‌شود.

 

موارد مصرف زولنا^®

• متاستازهای استخوانی ناشی از تومورهای غیرخونی 
• از دست دادن استخوان ناشی از درمان سرطان سینه یا پروستات
• بالا رفتن سطح کلسیم خون ناشی از بدخیمی‌­ها
• مالتیپل میلوما

 

شکل دارویی زولنا^®

محلول غلیظ قابل تزریق حاوی 4 میلی‌گرم زولدرونیک اسید در 5 میلی‌لیتر

 

نحوه­ آماده­‌سازی زولنا^®

از تزریق محلول رقیق نشده­ زولنا^® جدا خودداری شود.

زولنا^® با محلول‌های زیر قابل رقیق‌سازی است:

• سدیم کلراید 0/9%
• دکستروز 5%

محلول رقیق ­شده باید بلافاصله پس از آماده‌‎سازی تزریق شود. 

پیش از تزریق، محلول باید از نظر رنگ، شفافیت و عدم حضور ذرات خارجی بررسی شود.

از تزریق همزمان دارو با هر گونه محلول حاوی کلسیم یا کاتیون‌های دو ظرفیتی (مانند محلول رینگر لاکتات) خودداری شود.

 

نحوه و مقدار تزریق زولنا^®

• زولنا^® به صورت انفوزیون وریدی در مدت زمان حداقل 15 دقیقه تزریق ­شود.
• لاین تزریق پس از اتمام تزریق با حداقل 10 میلی­‌لیتر نرمال سالین شست و شو داده شود.
• زولنا^® را نباید از لاین تزریق داروهای دیگر تزریق کرد.
• بیمار پیش از تزریق باید به میزان کافی مایعات دریافت کرده و هیدراته باشد. 

 

موارد نیازمند پایش در زمان مصرف زولدرونیک اسید

• کراتینین سرم و کلیرانس کراتینین
• معاینات دندانپزشکی
• علائم مبتنی بر شکستگی استخوان ران
• درد اسکلتی عضلانی
• علائم التهاب چشم
• سطح الکترولیت‌های سرم از جمله کلسیم، فسفر و منیزیم
• سطح ویتامین D سرم
• وضعیت بارداری
• نسبت هموگلوبین به هماتوکریت
• بررسی ابتلا به هپاتیت B
• بررسی دفع آلبومین از طریق ادرار

 

موارد منع مصرف زولدرونیک اسید

• حساسیت به زولدرونیک­­ اسید، سایر بیس‌­فسفونات­‌ها (مانند آلندرونیت) یا سایر اجزای فرمولاسیون
• نارسایی حاد کلیه یا کلیرانس کراتینین کمتر از 35 میلی‌لیتر در دقیقه
• هایپوکلسمی (کاهش غیرطبیعی سطح کلسیم در خون)
• بارداری و شیردهی

 

هشدارها و موارد احتیاط مصرف زولدرونیک اسید

• در طول درمان با این دارو، بهتر است طبق نظر پزشک خود، به صورت روزانه مکمل کلسیم (500 میلی‎‌گرم) و مولتی ‎ویتامین (حاوی 400 واحد ویتامین D) مصرف کنید.
• در صورت داشتن درد شدید استخوان، مفاصل یا عضلات در طول درمان با این دارو، با پزشک خود تماس بگیرید. از تجویز زولدرونیک اسید در بیمارانی که سابقه بروز این علائم را با مصرف سایر بیس‌فسفونات‌ها داشته‌اند، خودداری کنید.
• در صورت امکان، از انجام اقدامات دندانپزشکی تهاجمی در طول درمان با این دارو خودداری کنید.
• مصرف بیس‌‎فسفونات در افراد با شرایط زیر، ممکن است باعث ایجاد مشکلات استخوان فک شود: 
  اختلال مصرف الکل، مصرف تنباکو، کم‌خونی، ابتلا به سرطان و درمان‌های ضدسرطان، درمان با کورتیکواستروئید‎ها، دیابت، مصرف طولانی مدت، مصرف وریدی دارو با دوز بالا، بیماری‎‌های خود ایمنی، جراحی یا آسیب دهانی، بهداشت ضعیف دهان، تجهیزات دندانی نامناسب و رادیوتراپی سر و گردن
• مصرف این دارو باید در بیماران با آسم حساس به آسپرین با احتیاط صورت گیرد.
• در طول مصرف این دارو، فرد باید مایعات کافی مصرف کند؛ همچنین باید از مصرف بیش از حد مایعات، به خصوص در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی اجتناب شود.
• از مصرف همزمان فراورده‌­های دارویی مختلف حاوی زولدرونیک ­اسید برای یک بیمار در اندیکاسیون‌های متفاوت اجتناب شود.
• در صورت بروز علائم مشکلات کلیوی، از جمله ناتوانی در دفع ادرار، تغییر در میزان دفع ادرار، وجود خون در ادرار یا افزایش وزن زیاد، با پزشک خود تماس بگیرید.

 

مصرف زولدرونیک اسید در دوران بارداری و شیردهی

توصیه می‌شود که این دارو در دوران بارداری و شیردهی تجویز نشود.

 

عوارض جانبی زولدرونیک اسید

هر دارو به موازات اثرات مطلوب درمانی، ممکن است باعث بروز برخی عوارض جانبی ناخواسته شود؛ البته این عوارض در تمام افراد دیده نمی‌شود. از جمله عوارض احتمالی این دارو عبارتند از:

• سرگیجه، خستگی و ضعف
• مشکلات گوارشی مانند درد شکم، تهوع، استفراغ یا اسهال
• افت فشار
• ورم اندام تحتانی
• سردرد
• علائم شبه آنفولانزا
• ریزش مو
• درد استخوان‌ها
• تب

 

تداخلات دارویی زولدرونیک اسید

در مورد مصرف زولدرونیک اسید به همراه دارو یا مکمل‌­های دیگر با پزشک یا داروساز مشورت شود.

 

بسته‌­بندی زولنا^®

هر بسته حاوی 1 عدد ویال زولنا^® است.

 

شرایط نگهداری زولنا^®

• دارو را در دمای کمتر از 30 درجه­ سانتی‌­گراد، دور از نور و رطوبت نگهداری کنید.
• دارو تا پایان ماه ذکر شده در تاریخ انقضای بسته‌بندی قابل استفاده است. از مصرف و نگهداری داروهای تاریخ گذشته خودداری کنید.
• دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید.

 

منابع

1. Zoledronic Acid: Drug information, UpToDate 2025
2. http://www.medicines.org.uk/emc/product/13761/smpc