ضد میکروبی

سیپروکس 200 (سیپروفلوکساسین)


نام ژنریک دارو

سیپروفلوکساسین

مصرف در حاملگی :

C

اشکال دارویی :

ویال200mg/20 ml   محلول جهت تزریق وریدی

فارماکوکینتیک دینامیک، مکانیسم اثر

سیپروفلوکساسین آنتی بیوتیکی از دسته فلوروکینولون هاست که با مهار زیر واحد A از DNA gyrase باکتریایی، آثار باکتریوسیدی خود را اعمال می کند.

سیپروفلوکساسین جذب خوب و سریعی از دستگاه گوارش دارد. اوج غلظت پلاسمایی آن 2-1 ساعت پس از تجویز یک دوز 500 میلی گرمی خوراکی در حدود 5/2 میکروگرم در میلی لیتر است. نیمه عمر سیپروفلوکساسین در حدود 5/4-5/3 ساعت بوده و ممکن است در نارسایی شدید کلیوی تا 8 ساعت نیز افزایش یابد. میزان اتصال سیپروفلوکساسین به پروتئین های پلاسما از 20 تا 40 درصد متغیر است. این دارو به طور گسترده ای در بدن توزیع شده و نفوذ خوبی در بافت ها دارد. سیپروفلوکساسین می تواند وارد CSF شود اما غلظت آن در صورت ملتهب نبودن مننژ، تنها ده درصد غلظت پلاسمایی آن است. غلظت های بالایی از سیپروفلوکساسین در صفرا ایجاد می شود. این دارو از جفت عبور می کند و در شیر نیز توزیع می شود. سیپروفلوکساسین عمدتاً از طریق ادرار دفع می شود اما حدود یک سوم دفع آن با مکانیسم های غیرکلیوی شامل متابولیسم کبدی، دفع صفراوی و احتمالاً ترشح از طریق مخاط روده صورت می گیرد. پروبنسید دفع ادراری سیبروفلوکساسین را کاهش می دهد. تنها مقادیر کمی از سیپروفلوکساسین به وسیله همودیالیز یا دیالیز صفاقی قابل برداشت است.

مصرف برحسب اندیکاسیون

توجه: مصرف این دارو برای افراد زیر 18 سال توصیه نمی شود و دوزاژ زیر در مورد بزرگسالان صدق می کند.

عفونت های ادراری (استافیلوکوک، گرم منفی، انتروکوک): در صورتی که عفونت خفیف تا متوسط باشد 500mg/day خوراکی (معادل 400mg.day فرم وریدی) در دو دوز جداگانه روزانه و در صورتی که عفونت شدید یا عارضه دار باشد 100mg/day خوراکی (معادل 800mg/day فرم وریدی) در دو دوز جداگانه روزانه به مدت 14-7 روز یا دو روز پس از قطع تب (و اگر شدید باشد 6-4 هفته) توصیه شده است.

پنومونی (گرم منفی، پنوموکوک، هموفیلوس) در درمان پنومونی اکتسابی از جامعه، دوزاژ به صورت 400mg، IV هر 8 ساعت به مدت 14-10 روز است.

استئومیلیت و آرتریت بزرگسالان: بسته به شدت بیماری 500-750mg ، IV هر 12 ساعت به مدت 6-4 هفته.

عفونت های پوستی (گرم منفی – استافیلوکوک) : در عفونت های خفیف تا متوسط 100mg/day خوراکی (معادل 800 mg/day وریدی) در دو دوز جداگانه روزانه با همان طول درمان ذکر شده در بالا توصیه شده است. در عفونت های شدید یا عارضه دارد، 150 mg/day خوراکی در 2 دوز جداگانه (معادل 120mg/day وریدی، در سه دوز جداگانه) توصیه شده است.

اسهال عفونی (Ecoli و شیکلا): 100mg در روز در دو دوز جداگانه به شکل خوراکی به مدت 14-7 روز

تب تیفوییدی : مثل اسهال عفونی

گونوکوک (سرویسیت، یورتریت) : 250mg تک دوز خوراکی

موارد منع مصرف و احتیاط

کنترا اندیکاسیون مصرف این دارو زمانی است که سابقه ی حساسیت نسبت به هر یک از داروهای گروه فلوروکینولون با آنتی بیوتیک های گروه کینولون (نالیدیکسیک اسید) وجود داشته باشد. این دارو نباید در کودکان تجویز شود. در اختلالات CNS نظیر آرتریواسکلروز شدید مغزی یا بیماری های تشنجی، در بیمارانی که مشتقات تئوفیلینی یا کافئین دریافت می کنند، در نارسایی شدید کلیه و افرادی که هنگام مصرف این دارو کریستالوری پیدا می کنند و نیز در بیمارانی که تحت درمان با ضد انعقاد خوراکی هستند، مصرف این داروها (کینولون ها) با احتیاط انجام شود. البته قابل ذکر است که مصرف افلوکساسین و کافئین مشکلی ایجاد نمی کند. جهت تکمیل اطلاعات به قسمت تداخلات و عوارض جانبی مراجعه شود.

تداخلات مهم دارویی :

دارویی : 1) داروهای آنتی اسید که حاوی آلومینیم یا کلسیم یا منیزیم هستند جلوی جذب سیپروفلوکساسین را می گیرند  به این ترتیب غلظت سرمی و ادراری این دارو را کاهش می دهند. به گونه ای که بعد از مصرف آنتی اسید معمولاً سطح سرمی سیپروفلوکساسین در حدود 14 تا 50 درصد کاهش می یابد و حتی ممکن است تا 90 درصد هم کاهش بیابد و به این ترتیب آثار ضدمیکروبی دارو ظاهر نشده و ارگانیسم های بیماری زا به رشد خود ادامه دهند. مکانیسم عمل این موضوع هنوز معلوم نیست ولی احتمال دارد دلیل آن این باشد که در دستگاه گوارش یون های دو ظرفیتی مانند منیزیم و آلومینیم می توانند با سیپروفلوکساسین باند شوند و در نتیجه کمپلکس غیرقابل حل تشکیل بدهند و مانع جذب دارو شوند. برخی از متخصصان بالینی معتقدند که می توان سیپروفلوکساسین را با فاصله ی حدود 4 ساعته با مصرف آنتی اسیدی که حاوی کلسیم، منیزیم و آلومینیم است مصرف کرد. همچنین از استفاده ی سیپروفلوکساسین در بیماری که نارسایی کلیه داشته و جهت اتصال با فسفات در دستگاه گوارش مجبور به استفاده از هیدروکسید آلومینیم یا کربنات آلومینیم است، احتمالاً باید خودداری کرد. 2) استفاده هم زمان از سیپروفلوکساسین و آمینوگلیکوزیدها ممکن است موجب بروز اثر سینرژیستیک بر علیه برخی از گونه های انتروباکتر و سودومونا شود. اما این اثر سینرژیستیک قابل پیش بینی نیست و ممکن است اصلاً رخ ندهد. 3) مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و پنی سیلین ها یا سفالوسپورین می تواند موجب بروز اثر سینرژیستیک بر علیه سودومونا شود و همچنین احتمال دارد استفاده توام سیپروفلوکساسین و سفالوسپورین ها موجب بروز اثر سینرژیستیک بر علیه آنتروباکتر شود. 4) هر چند هنوز از ارزش بالینی این موضوع مشخص نشده است اما مصرف سیپروفلوکساسین به همراه سفوتاکسیم می تواند اثر سینرژیستیک بر علیه اکثر گونه های باکتروئید داشته باشد. 5) در محیط آزمایشگاهی مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و کلیندامایسین می تواند بر علیه بسیاری از گونه های استرپتوکوک و لاکتوباسیلوس اثر سینرژیستیک داشته باشد. 6) احتمالاً مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و اتامبوتول یا ریفامپین می تواند منجر به بروز اثر سینرژیستیک موجب شود تا ترشح توبولی کلیوی سیپروفلوکساسین تحت تاثیر واقع شده و کلیرانس کلیوی آن تا 50 درصد کاهش یابد و غلظت سرمی آن تا 50 درصد افزایش پیدا کند و نیمه عمر دارو نیز طولانی تر شود. 8) در صورتی که فردی تحت درمان با داروی ضد انعقاد وارفارین باشد و برای وی سیپروفلوکساسین هم شروع شود، ممکن است PT بیمار طولانی شده هم ایجاد شود. مکانیسم این عمل هنوز معلوم نیست. ولی احتمالاً سیپروفلوکساسین تا وارفارین را از محل اتصال آن به آلبومین جدا می کند. بنابراین در بیماری که داروی ضد انعقاد خوراکی استفاده می کند مصرف سیپروفلوکساسین باید با احتیاط همراه باشد و مرتب PT بیمار چک شود و به دنبال علایم بروز خونریزی در بیمار بود. 9) مصرف سپیروفلوکساسین و مشتقات تئوفیلین می توان باعث شود تا سطح خونی تئوفیلین بالاتر از حد معمول برود و به مدت طولانی تری بالا بماند و به این ترتیب احتمال بروز عوارض جانبی ناشی از مصرف تئوفیلین افزایش می یابد. این تغییر در فارماکوکینتیک تئوفیلین در افراد مختلف متفاوت است و افزایش سطح خونی تئوفیلین در صورت مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین می تواند از 17 تا 254 درصد و کاهش سطح کلیرانس کلیوی از 18 تا 112 درصد متغیر باشد ولی به هر حال میانگین کاهش کلیرانس کلیوی تئوفیلین در حدود 20 تا 35 درصد است. احتمال تغییر در فارماکوکینتیک تئوفیلین می تواند ناشی از ممانعت از متابولیسم کبدی آن باشد. به نظر نمی رسد که تئوفیلین بر روی فارماکوکینتیک سیپروفلوکساسین تاثیری بگذارد اما شواهد اندکی وجود دارد که تئوفیلین می تواند موجب تقویت اثر ممانعتی سیپروفلوکساسین بر روی گاماآمینوبوتیریک اسید (GABA) شود و احتمالاً آثار این دارو بر روی دستگاه عصبی مرکزی را تقویت کند. لازم به ذکر است که مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و تئوفیلین می تواند با عوارض جانبی شدید و حتی کشنده همراه باشد. عوارض جانبی ناشی از مصرف این دو دارو با هم عبارت از حالت تهوع، استفراغ، سرگیجه، سردرد، ترمور، بی قراری، تشنج، توهم، تاکسی کاردی، ایست قلبی، نارسایی تنفسی و تپش قلب است و واضحاً دلیل این عوارض، افزایش غلظت خونی تئوفیلین است. به همین علت در صورت امکان از مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و تئوفیلین باید خودداری شود. در صورتی که نیاز به مصرف هم زمان این دو دارو وجود داشته باشد در صورت امکان میزان مصرف تئوفیلین باید کاهش یابد و غلظت تئوفیلین در پلاسما مرتبا چک شود و بیمار جهت بروز عوارض جانبی ناشی از تئوفیلین تحت نظر باشد که به ویژه این مسایل در افرادی که مسن هستند بیشتر باید رعایت شود. نیاز به کاهش تئوفیلین تجویز شده برای مریض ممکن است تا چند روز بعد از قطع سیپروفلوکساسین وجود داشته باشد. 10) هر چند هنوز ارزش بالینی این مطلب معلوم نشده است اما مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و کافئین می تواند موجب شود تا نیمه عمر کافئین افزایش یافته و حجم توزیع آن کم شود و از کلیرانس آن هم کاسته شود. بنابراین بیمارانی که هم زمان با مصرف سیپروفلوکساسین از مقادیر زیاد قهوه، چاوی و دارو یا نوشابه های حاوی کافئین استفاده می کنند، باید مراقب بروز آثار ناشی از کافئین باشند. اگر تحریکات قلبی و دستگاه عصبی مرکزی زیاد باشد و علایمی از قبیل عصبانیت، بی خوابی، اضطراب و تاکی کاردی بروز کند دریافت کافئین باید قطع شود.11) مصرف هم زمان متوکلوپرامید موجب افزایش جذب سیپروفلوکساسین از روده می شود اما هنوز ارزش بالینی آن معلوم نشده است. 12) داروهای آنتی موسکاریتی مانند اسکوپولامین می توانند موجب تاخیر در جذب روده ای سیپروفلوکساسین شوند. 13) مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین به همراه سوکرالفیت احتمالاً به علت این که سوکرالفیت حاوی آلومینیوم است موجب می شود تا غلظت سرمی سیپروفلوکساسین تا 50 درصد کاهش پیدا کند. به همین علت بیمار نباید به صورت هم زمان یا با فاصله ای کمتر از 2 ساعت این دو دارو را مصرف کند. البته لازم به ذکر است که مطلب گفته شده در رابطه با مصرف هم زمان سایمتدین یا رانیتیدین یا سیپروفلوکساسین صادق نیست و مصرف آنها موجب کاهش جذب روده ای این آنتی بیوتیک نیست. 14) مصرف توام سیپروفلوکساسین و سیکلوسپورین ممکن است باعث بروز اثر سینرژیستیک سمیت کلیوی شده و حتی منجر به نارسایی حاد کلیه شود. 15) احتمال دارد مصرف هم زمان سیپروفلوکساسین و داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی موجب شود تا خطر تحریک دستگاه عصبی مرکزی بیشتر شود و برای مثال احتمال تشنج افزایش یابد البته در این رابطه به مطالعات و تحقیقات بیشتری نیاز است.

آزمایشگاهی : برخلاف بسیاری از سایر آنتی بیوتیک ها، سیپروفلوکساسین بر روی آزمایش قند ادرار، که با روش های استفاده از سولفات مس و گلوکز اکسیداز انجام می شود، تاثیر بدی ندارد و تداخل عملی با آنها نشان نمی دهد.

عوارض جانبی

داروی سیپروفلوکساسین معمولاً به وسیله بیمار خوب تحمل می شود و عوارض جانبی ناشی از مصرف آن در 4 تا 15 درصد از بیماران مشاهده می شود که تنها در 2 تا 5/3 درصد از مواقع عوارض جانبی آن آنقدر شدید است که نیاز به قطع دارو مشاهده می شود.

شایع ترین: شایع ترین عوارض جانبی ناشی از مصرف سیپروفلوکساسین عوارض گوارشی و عوارض دستگاه عصبی مرکزی است و معمولاً عوارض مربوط به این دو دستگاه هم منجر به قطع مصرف دارو می شود. 10 تا 20 درصد از کسانی که از این دارو استفاده می کنند دچار حالت تهوع، استفراغ، اسهال و دل درد می شوند. این عوارض معمولاً خفیف و گذرا بوده و بیشتر در افراد مسن و یا هنگامی که سیپروفلوکساسین در مقادیر زیاد تجویز نشده باشد رخ می دهند. در کمتر از یک درصد از موارد عوارضی مانند بی اشتهایی، سوء هاضمه، نفخ، زخم در دستگاه گوارش و ایجاد خونریزی، طعم بد، دیس فاژی، پاره شدن روده، مخاط دهان دردناک و برفک دهان مشاهده می شود.

سیپروفلوکساسین اثرش را به صورت انتخابی بر روی ارگانیسم هایی که جزء فلور طبیعی دستگاه گوارش هستند اعمال می کند. هر چند این دارو نسبتاً بر روی کلستریدیوم دیفیسیل بی اثر است اما در کمتر از یک درصد از مواقع کولیت با غشای کاذب رخ می دهد. به علاوه دیده شده است که در کولیک با غشای کاذبی که به دنبال مصرف سایر آنتی بیوتیک ها اتفاق افتاده است قطع مصرف آن آنتی بیوتیک و شروع به درمان با سیپروفلوکساسین موثر واقع شده و بیماری را از بین برده است که علت آن هنوز به درستی معلوم نیست اما ممکن است علت آن این باشد که غلظت این دارو در مدفوع مناسب بوده و از MIC مورد نیاز برای کلستریدیوم دیفسیل تجاوز می کند و شاید علت دیگر آن این باشد که این دارو به صورت انتخابی بر روی ارگانیسم های موجود در روده اثر می کند. در ضمن ممکن است از بین رفتن کولیت در بیمارانی که آنتی بیوتیک اولیه آنها قطع شده و برایشان سیپروفلوکساسین شروع شده است مربوط به شروع این دارو نباشد بلکه قطع داروی اولیه در از بین رفتن کولیت موثر بوده است. در هر صورت، بروز اسهال در بیماری که تحت درمان با سیپروفلوکساسین است باید احتمال کولیت با غشای کاذب را مطرح کند. این کولیت ممکن است خفیف بوده و تنها یا قطع دارو جواب بدهد و نیاز به اقدام خاص دیگری وجود نداشته باشد و یا ممکن است متوسط یا شدید باشد که در این صورت برای تشخیص و درمان بسته به مورد ممکن است نیاز به انجام سیگموئیدوسکوپی، انجام مطالعات باکتریولوژیک مناسب، مایع درمانی و جایگزین کردن مناسب الکترولیت ها و مکمل های پروتئینی داشته باشد. در صورتی که موارد متوسط یا شدید این نوع کولیت به قطع درمان دارو به تنهایی جواب ندهند ممکن است نیاز به مصرف یک داروی ضدمیکروبی مناسب مانند ونکومایسین وجود داشته باشد. ایزوله کردن این بیماران ممکن است مناسب باشد ولی به هر حال سایر علل بروز کولیت نیز باید مدنظر باشد. معمولا در طی مصرف این دارو شمارش کامل ارگانیسم های مربوط به فلور طبیعی هوازی روده کاهش پیدا می کند که این کاهش از روز 2 تا 5 شروع به درمان با سیپروفلوکساسین شروع می شود و معمولاً ظرف یک تا 4 هفته بعد از قطع درمان به حالت اولیه برمی گردد. همچنین این دارو آنتروباکتر موجود در مدفوع را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد و یا حتی آن را ریشه کن می کند. اما کاهش تعداد باکتری های گرم مثبت هوازی با شدت کمتری رخ می دهد. درمان با این دارو به نظر می رسد بر روی شمارش کامل باکتری های فلور طبیعی بزاق شامل استرپتوکوک، استافیلوکوک و باکتری های بی هوازی تاثیری نمی گذارد.

از عوارض جانبی شایع دیگر مصرف سیپروفلوکساسین، عوارض دستگاه عصبی مرکزی است. سردرد و بی قراری حدود 1 تا 2 درصد از بیمارانی که از این دارو استفاده می کنند را درگیر می کند. و در کمتر از یک درصد از موارد عوارضی مانند سرگیجه، احساس سبک سری، بی خوابی، آینه خواب، توهم، واکنش مانیک، سایکوز سمی، بی قراری، تومور، آتاکسی، تشنج، خواب آلودگی، اضطراب، احساس ضعف، بی حالی، ترس، افسردگی، پارستزی و افزایش فشار داخل مغزی مشاهده می شود. اگر در حین درمان با سیپروفلوکساسین، تشنج یا واکنش های شدید دستگاه عصبی مرکزی رخ دهد بی درنگ دارو باید قطع شود و اقدامات مناسب برای بیمار شروع شود. برخی از عوارض این دارو بر روی دستگاه عصبی ممکن است از این مساله سرچشمه بگیرد که سیپروفلوکساسین ممانعت کننده ی گاماامینوبوتیریک اسید (GABA) است. همچنین احتمال دارد برخی از آثار تحریکی این دارو بر روی دستگاه عصبی مرکزی ناشی از تغییر در فارماکوکینتیک کافئین باشد.

مهم ترین : علاوه بر آثار ناشی از سیپروفلوکساسین بر روی دستگاه گوارش و دستگاه عصبی مرکزی که از عوارض شایع و مهم این داور هستند. عوارض جانبی دیگری هم مشاهده می شود که از شیوع کمتری برخوردار بوده لذا به نوبه خود مهم تلقی می شوند. از عوارض پوستی ناشی از مصرف این دارو می توان به راش خفیف و گذرا اشاره کرد که در یک تا 4 درصد بیماران رخ می دهد. همچنین در کمتر از یک درصد از این بیماران، ائوزینوفیلی، خارش، کهیر، کاندید یاز پوستی، آنژیوادم و تورم  صورت و گردن و لب و ملتحمه ی چشم و دست ها مشاهده می شود. فلاشینگ، تب و لرز و حساسیت نسبت به نور خورشید نیز از عوارض پوستی دیگر مصرف این دارو هستند. به ندرت ممکن است مصرف ه زمان این دارو با سایر داروها موجب بروز واکنش های حساسیتی شدید به شکل راش، تب، ائوزینوفیلی، یرقان و نکروز کبدی که می توانند کشنده هم باشد، شود. احتمال این که واکنش ها تنها مربوط به مصرف سیپروفلوکساسین باشد را نمی توان کنار گذاشت. در صورتی که این دارو هم زمان با سایر داروها مصرف شود و واکنش های حساسیتی شدید بروز کند ابتدا مصرف سیپروفلوکساسین قطع شود. به علاوه برخی از مواقع دیده شده است که مصرف این دارو حتی با شیوع اولین دوز با واکنش های شدید و حتی کشنده آنافیلاکسی همراه بوده است. این واکنش ها عبارت بوده اند از کلاپس قلبی عروقی، از بین رفتن هوشیاری، پارستزی، تورم ناحیه فارنکس، تورم صورت، تنگی نفس، کهیر و خارش، تنها تعداد کمی از افرادی که واکنش های آتافیلاکتیک نشان داده اند، سابقه حساسیت قبلی داشته اند. در صورتی که حین درمان با سیپروفلوکساسین واکنش های شدید آلرژیک رخ بدهد بی درنگ مصرف دارو باید قطع شود و درمان مناسب با وضعیت بیمار از قبل ایی نفرین، کورتیکواستروئید، برقراری راه هوایی مناسب، اکسیژن و پایدار کردن فشار خون بیمار، برای وی انجام پذیرد. در حدود یک درصد از بیمارانی که از این دارو استفاده می کنند غلظت سرمی کراتینین و BUN آنها افزایش می یابد. همچنین ممکن است در این بیماران نفریت، نفریت بینابینی، نارسایی کلیه، سوزش ادرار، پراداری، احتباس ادرار، رفع آلبومین در ادرار، خونریزی از ناحیه پیشابراه، واژینیت و اسیدوز رخ دهد. به ندرت ممکن است این بیماران دچار دفع کریستال و خون در ادرار شوند. معمولاً کریستالوری در افرادی رخ می دهد که ادرار قلیایی داشته و به میزان زیادی از این دارو استفاده کرده اند و این مطلب ارتباطی با عملکرد کلیه ندارد. اگر میزان مصرف سیپروفلوکساسین در حد معمول آن یعنی 250 تا 750 میلی گرم در روز باشد و اسیدیته ادرار در حد معمول آن یعنی کمتر از 8/6 باشد، خطر تشکیل کریستال و کریستالوری کمتر خواهد بود. بیمارانی که از میزان بیشتری از این دارو مصرف می کنند باید هم زمان آب بیشتری هم استفاده کنند و ادرار آنها نباید قلیایی شود. آرترالژی، کمردرد، التهاب مفاصل، خشکی مفاصل، واسکولیت، گردن درد، درد قفسه سینه و عود ناگهانی نقرس نیز در افرادی که از این دارو استفاده می کنند می تواند بروز کند. در 2 درصد از افراد تحت درمان با سیپروفلوکساسین، افزایش غلظت ALT و AST مشاهده می شود. همچنین ممکن است افزایش آلکالین فسفاتاز، LDH، بیلی روبین نیز دیده شود. از عوارض جانبی مهم این دارو بر روی عناصر خونی می توان به ائوزینوفیلی، لکوپنی، نوتروپنی، افزایش یا کاهش شمارش پلاکت ها، پان سیتوپتی، آنمی، افزایش مونوسیت ها، لکوسیتوز و تمایل به خونریزی اشاره کرد.

سایر عوارض : از عوارض ناشی از مصرف سیپروفلوکساسین بر روی سیستم قلبی عروقی به تپش قلب، افزایش فشار خون، درد قفسه سینه، سکته قلبی، ایست قلبی تنفسی و ترومبوز عروق مغزی می توان اشاره کرد. در محل تزریق انفوزیون وریدی سیپروفلوکساسین ممکن است واکنش موضعی دیده شود. این واکنش به ویژه در حالتی بیشتر دیده می شود که انفوزیون وریدی در مدت 30 دقیقه یا کمتر به بیمار داده شده باشد و معمولاً به سرعت بعد از قطع انفوزیون بهبودی می یابد. اگر مصرف این دارو به صورت انفوزیون با واکنش موضعی همراه باشد، کنترااندیکاسیونی برای مصرف دوباره دارو نیست مگر آنکه بار دیگر این مساله بروز کند یا این که وضعیت آن بدتر شود. از سایر عوارض جانبی ناشی از مصرف این دارو باید به احتمال بروز خون دماغ، ورم حنجره، ورم ریه، سکسکه، خلط خونی، تنگی نفش و آمبولی ریوی اشاره کرد. تاری دید، اختلالات بینایی، کاهش تیزبینی، دوبینی، چشم درد، وزوز گوش، افزایش آمیلاز سرم، کاهش قند خون و افزایش اسید اریک خون نیز ممکن است از عوارض مصرف سیپروفلوکساسین باشند.

مصرف در بارداری و شیردهی

مطالعات کافی و کنترل شده ای در رابطه با مصرف سیپروفلوکساسین در خانم های باردار وجود ندارد. از آنجا که مصرف این دارو موجب بروز آرتروپاتی در حیوانات نارس می شود مصرف این دارو در خانم های باردار مجاز نیست. همچنین با توجه به این که اگر این دارو به وسیله مادران شیرده استفاده شود در شیر آنها حضور می یابدو ممکن است عوارض جانبی شدیدی برای شیرخوار به همراه داشته باشد. بنابراین یا باید از یک داروی آنتی بیوتیک دیگر استفاده شود یا این که طی مدت درمان با این دارو از شیردادن به کودک اجتناب شود.

مسمومیت و درمان

در رابطه با مسمومیت ناشی از سیپروفلوکساسین در انسان اطلاعات محدودی وجود دارد. به هر شکل در صورت بروز مسمومیت ناشی از مصرف این دارو باید محتویات معده تخلیه شود که این کار را با استفاده از ایجاد تحریک برای استفراغ بیمار یا انجام لاواژ معده می توان انجام داد. در صورتی که بیمار درکما یا در حال تشنج باشد یا رفلکس نداشته باشد باید ابتدا برای بیمار یک لوله تراشه گذاشت و کاف آن را پر کرد تا مانع از آسپیراسیون شود و بعد برای بیمار لاواژ معده انجام داد. بیمار باید کاملاً تحت مراقبت بوده و به منظور کاهش احتمال کریستالوری باید بیمار را کاملاً هیدراته کرد. این بیماران نیاز به درمان های حمایتی و علامتی دارند. در صورت بروز مسمومیت با این دارو همودپالیز یا دیالیز صفاقی به دفع دارو از بدن کمک می کند به ویژه اگر بیمار از قبل دچار نارسایی کلیه هم بوده باشد. اما برخی از متخصصان بالینی معتقدند که به علت این که انجام همودیالیز یا دیالیز صفاقی تنها میزان کمی از این دارو را از بدن خارج می کند و خطرات ناشی از دیالیز بیمار بیشتر از فواید آن در این بیماران است، انجام دیالیز را در این بیماران توصیه نمی کنند.

توجهات پزشکی پرستاری

1) پیش از شروع به درمان باید از بیمار کشت و آنتی بیوگرام تهیه شود و بعد تا آماده شدن نتیجه آزمایش، سیپروفلوکساسین را برای بیمار آغاز کرد. 2) برای کاهش احتمال بروز کریستالوری باید اسیدیته ادرار را زیر 8/6 نگه داشت که به ویژه این حالت در افراد مسن و افرادی که مقادیر زیادی از این دارو را دریافت می کنند از اهمیت بیشتری برخوردار است. 3) یکی دیگر از مواردی که به کاهش احتمالی کریستالوری کمک می کند هیدراته کردن مریض است و باید مراقب میزان دریافت آب و خروج ادرار بیمار بود. 4) مصرف کافئین و تئوفیلین به همراه سیپروفلوکساسین موجب تحریک دستگاه عصبی مرکزی می شود. 5) در بیماری که مقادیر زیادی از دارو را مصرف می کند باید به علایم تحریکی دستگاه گوارش شامل حالت تهوع، استفراغ و اسهال توجه کرد، به ویژه اگر بیمار مسن باشد، 6) در صورت بروز اسهال، خطر وجود کولیت با غشای کاذب که بیماری مهم و حتی کشنده ای است وجود دارد و باید به آن توجه کرد. 7) بیماری که تحت درمان با کومارین است و برای وی سیپروفلوکساسین هم تجویز می شود باید به شدت تحت نظر باشد و مرتباً PT بیمار کنترل شود و در بیمار به دنبال علایم مربوطه به خونریزی بود. 8) باید بیمار را از نظر عفونت ثانویه تحت نظر داشت و بروز هر گونه علامتی که حامی از یک عفونت ثانویه باشد را به پزشک گزارش داد. 9) در بیمارانی که دچار نارسایی کلیه هستند مقدار تجویز دارو را باید براساس کلیرانس کراتینین کاهش داد. 10) برای تهیه محلول جهت تزریق وریدی، سیپروفلوکساسین وریدی با نرمال سالین یا سرم قندی 5 درصد رقیق می شود به گونه ای که هر سی سی از محلول حاوی 1 تا 2 میلی گرم سیپروفلوکساسین باشد و جهت رقیق کردن مناسب بهتر است 200 میلی گرم از دارو را در 100 سیس سی یا 400 میلی گرم آن را در 200 سی سی حل کرد. 11) برای جلوگیری از واکنش های موضعی بهتر است محلول آماده شده جهت انفوزیون وریدی را به آرامی و طی مدت 60 دقیقه به بیمار داد. 12) در طی زمانی که به بیمار انفوزیون وریدی سیپروفلوکساسین داده می شود نباید هم زمان از طریق این رگ داروی دیگری هم داده شود و در صورتی که بیمار به تزریق وریدی داروی دیگری نیاز دارد باید از طریق رگ جداگانه این کار انجام شود. 13) به علت این که سیپروفلوکساسین می تواند موجب تحریک دستگاه عصبی مرکزی شود و علایمی از قبیل ترمور، بی قراری، احساس سبکی سر، منگی، سایکوز سمی یا تشنج ایجاد کند بنابراین بیمارانی که دارای اختلالات دستگاه مرکزی عصبی شناخته شده هستند و برای مثال آترواسکلروز مغزی شدید دارند یا مبتلا به صرع هستند، مصرف این دارو در آنها باید با احتیاط همراه باشد. 14) کارخانه های سازنده توصیه می کنند که در حین درمان با این دارو به صورت دوره ای کارکرد کبدی، کلیوی و هماتولوژیک بیمار کنترل شود. 15) در صورت بروز هر گونه علامتی که به نفع واکنش آلرژیک باشد، باید بی درنگ دارو قطع شود و پزشک در جریان قرار بگیرد.

آموزش بیمار خانواده

1)در صورتی که کنترااندیکاسیونی وجود نداشته باشد بیماری که سیپروفلوکساسین مصرف می کند باید روزانه 2 تا 3 لیتر آب بنوشد. 2) بیمار نباید بیشتر از مقدار تجویز شده به وسیله پزشک از این دارو مصرف کند 3) بیمار نباید هم زمان با مصرف سیپروفلوکساسین موادی که حاوی کافئین هستند از قیبل قهوه، چای و نوشابه های حاوی کافئین به میزان زیاد مصرف کند. چون در غیر این صورت دچار عوارضی از قبیل عصبانیت، بی خوابی، اضطراب و تاکی کاردی می شود. 4) در صورتی که بیمار مجبور به استفاده هم زمان تئوفیلین با این دارو است باید مواظب بروز علایم ناشی از مسمومیت با تئوفیلین مانند حالت تهوع، استفراغ، سرگیجه، سردرد، ترمور، بی قراری، گیجی، تشنج، توهم، تاکی کاردی، ایست قلبی، نارسایی تنفسی و تپش قلب باشد و در صورت بروز هر کدام از این علایم بی درنگ پزشک را مطلع کند. 5) بیمار باید در صورت بروز اسهال حتما پزشک را در جریان قرار بدهد زیرا ممکن است نشان دهنده ی یک بیماری مهم باشد. 6) به بیمار گوشزد شود که مصرف سیپروفلوکساسین می تواند موجب بروز احساس سبک سری شود و این مساله را به ویزه در هنگام انجام فعالیت های خطرناک مدنظر داشته باشد. 7) بیمار حین درمان با سیپروفلوکساسین نباید به مدت طولانی در معرض نور خورشید قرار بگیرد چون احتمال بروز واکنش های حساسیتی نسبت به نور خورشید وجود دارد. 8) هر گونه علامتی که به نفع بروز واکنش حساسیتی باشد، بی درنگ به وسیله بیمار به پزشک اطلاع داده شود.

شرایط نگهداری

دارو در دمای 15-250C نگهداری می شود و از یخ زدگی باید محافظت شود.

We Live Hand in Hand